• Nieuws Hervormde Gemeente

Bidstond

Helaas ging het met het geluid in de kerkdienst op bidstond niet goed. De geluidsinstallaties van het gemeentehuis en van de kerk pikten het geluid van elkaars microfoon op. Daardoor zagen wij ons genoodzaakt de geluidsinstallatie van de kerk uit te schakelen en zonder microfoon verder te gaan. Mocht u de verkondiging niet (goed) hebben kunnen verstaan, dan kunt u deze hier nalezen.

 

Biddag voor gewas en arbeid 2017, Grote Kerk, Lisse, 19.30 uur

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Als kind liep ik met mijn ouders en mijn broers en zussen door een grote stad. Wij waren op vakantie, in een onbekende stad vergaapten we ons aan de mooie gebouwen en bijzondere winkels. Zoals in de meeste grote steden kwamen we ook af en toe zwervers tegen, die om geld bedelden. Maar deze man, die zo te zien al tijden op straat leefde, vroeg mijn vader niet om geld, maar zag mijn ouders met vijf kinderen lopen en vroeg: zijn dat allemaal uw kinderen? Na het bevestigende antwoord, zei hij: Dan bent u een rijk man!

Dat heeft indruk gemaakt. Nog altijd vertellen mijn ouders dit verhaal graag. Want het is zo anders dan we meestal over rijkdom denken. Rijkdom. Meestal gaat dat toch over onze bezittingen, over de nieuwste telefoon, een dure auto, een luxe vakantie. Geld en goed, dat bepaalt hoe rijk we zijn.

De uitspraak van die zwerver maakte indruk; dán ben u een rijk man! Als een miljonair dat had gezegd, hadden we toch gedacht: jij hebt makkelijk praten. Wie veel bezit kan gemakkelijk anders naar rijkdom kijken. Die kan het zich veroorloven om zich geen zorgen over geld te maken. Maar deze zwerver had zelf niets aan geld en bezittingen. Hij benoemde ook niet zijn vrijheid als rijkdom of iets dergelijks. Hij bedelde om voor die dag weer eten te hebben. En toch weet hij rijkdom ergens anders te vinden dan in geld en goed.

 

Zo heeft ook Jezus niet maar gemakkelijk praten als Hij spreekt over het verzamelen van hemelse schatten. Of als Hij zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over eten en drinken, of kleding. Twee hoofdstukken eerder, in Mattheüs 4, kunnen we lezen hoe Jezus veertig dagen in de woestijn doorbrengt, zonder voedsel. Hij weet wat het is om honger te hebben. Aan het einde van het evangelie lezen we hoe zijn klederen worden uitgetrokken en verloot: Hij weet hoe het is om naakt te zijn. Hij weet hoe het is als onze eerste levensbehoeften ontbreken.

Sterker nog, ik denk dat Hij meer recht van spreken heeft, dan de meesten van ons. Op een enkeling van ons na, weten wij niet echt wat het is om honger te lijden, om geen kleding te hebben. Of om geen huis te hebben om in te slapen.

En toch maken wij ons vaak grote zorgen. Misschien raken we zelfs wel geïrriteerd als we Jezus horen zeggen dat we ons niet bezorgd moeten maken. Als Hij wist waar ons hoofd mee vol zit, dan zou Hij dat niet meer durven zeggen, toch?!

Inderdaad, het leven biedt ons meer dan genoeg kansen om ons zorgen te maken. Ziekte bij onszelf, of in de familie. Mantelzorg. Of je baan die op de tocht staat. De onzekerheid of je straks nog wel werk hebt, of van een uitkering moet leven. Angstige bezorgdheid om de aanslagen, die zo vaak het nieuws domineren.

Maar ook dan heeft Jezus recht van spreken: Hij weet hoe het is om pijn te lijden, om de dood in de ogen te kijken. Een hele menigte mensen, die Hem het licht in de ogen niet gunt.

 

En toch draagt Hij ons op: wees niet bezorgd. Niet over wat je zult eten of drinken, niet over de kleding die je zult dragen. Ook al zijn het primaire levensbehoeften – daar moeten je gedachten niet zijn. Ook ziekte en werkzekerheid moeten onze gedachten niet te beheersen. Laat staan bij alle luxe goederen, verre vakanties en onze spaarrekening.

 

Ons bezit, onze rijkdom, ligt niet in geld of goederen. Onze levens liggen niet in de vervulling van onze eerste levensbehoeften. Alles wat wij nodig hebben kunnen wij vinden als we zoeken naar het Koninkrijk van God en zijn gerechtigheid.

 

Het is vandaag bidstond. Onlangs probeerde ik aan iemand uit te leggen wat dat is. Dat we deze woensdag bidden voor gewas en arbeid: dat de vrucht (of in Lisse: de bloemen) van het land goed mag zijn en dat ons werk vruchtbaar en gezegend zal zijn. Waarom doen we dat in maart? Omdat maart vanouds het begin van het seizoen is, waarin de aarde bewerkt wordt. Maar waarom op woensdag? Omdat dat nu eenmaal traditie is…? Eerlijk gezegd weet ik het niet precies…

Maar Biddag dus: biddag voor gewas en arbeid. Als we niet uitkijken gaan we op deze dag lijnrecht in tegen de Schriftlezing van vandaag. Gebruiken we deze dag om onze zorgen over het komende arbeidsseizoen bij God neer te leggen. Op zich niets mis mee. Behalve wanneer we vervolgens van God verwachten dat Hij het allemaal wel even oplost. Als we verwachten dat het weer ons meezit. Of als we verwachten dat onze baan dan in onze handen blijft, een faillissement uitblijft. En we misschien stiekem wel bidden dat we die droomvakantie, luxe auto of de nieuwste telefoon kunnen kopen.

Biddag voor gewas en arbeid gaat over onze eerste levensbehoeften. Om brood op tafel, om kleding aan ons lijf. En het gaat ook om de welvaart en levensgenot. Maar niet in de vorm zoals we die verwachten: “want een mens kan niet leven van brood alleen.” Ons echte leven begint niet bij het eten, drinken of kleding, maar bij het zoeken naar het Koninkrijk van God. “Dan zullen al die andere dingen je erbij gegeven worden.” zegt de Bijbeltekst ons.

 

Waar Jezus over spreekt, dat gaat niet per definitie voor ons fysieke welzijn. Dat leven wordt grotendeels bepaald door eten en drinken, kleding en een dak boven ons hoofd. Hoewel God ons dat eten al heeft beloofd, als onze prioriteit daar niet ligt, helpt onze baan, ons geld, toch om fit te blijven. Door een goede opbrengst van de bollenvelden kunnen we ervoor zorgen dat er eten op tafel komt. Net als het behoud van onze kantoorbaan, ons geld op de rekening oplevert. Wat we daarmee winnen, is dat we fysiek in leven zullen blijven, en dat we ons nuttig voelen in deze maatschappij. Beide zijn niet onbelangrijk, maar we als we écht willen leven, is dat een bijkomstigheid: een toegift. Dan ontvangen we onze fysieke benodigdheden ook.

Waar het Jezus veel meer om gaat, is niet ons fysieke welzijn, maar ons geestelijk welzijn. Waar je schat is, daar zal ook je hart zijn. Wanneer wij vooral bezig zijn met luxe goederen, zal dat ons denken en ons handelen domineren. Wanneer wij vooral bezig zijn met het behoud van onze baan, zal er weinig ruimte zijn voor andere gedachten. Als wij bezorgd zijn over onze aardse noden en schatten, zal er weinig ruimte zijn voor de hemelse schatten. Sterker nog, waarschijnlijk worden onze dagelijkse zorgen alleen maar groter: de dag van morgen heeft genoeg aan zijn eigen last. Het heeft geen zin daar meer tijd aan te besteden.

Ons geestelijk leven staat op het spel. Ons geestelijk welzijn is een kostbaar goed, dat we zomaar kwijt kunnen raken. Ik moest denken aan een oud-huisgenoot, die samenwoont met een leuke vriendin, een prima baan heeft en geniet van nieuwe technologische snufjes. En toch werd hij wat depressief. Een psycholoog raadde hem aan hobby’s te zoeken, om ergens voor te leven. Om zin te geven aan zijn leven. Of aan die 57-jarige man uit Nieuwsuur, die Pechtold confronteerde met de vraag waarom ook in het nieuwe wetsvoorstel geen ruimte was voor hem. Nu hij met het leven klaar is, waarom mag hij er dan niet uitstappen met behulp van euthanasie?

 

Ons leven is al snel niet zoveel waard wanneer we ons vooral richten op aardse schatten: gadgets, of het gevoel nuttig te zijn. Het is weinig waard als we ons hele leven ons zorgen maken over wat de dag van morgen ons gaat brengen. En toch is dit, wat we van alle kanten meekrijgen. Op televisie en in de kranten. In winkels en vaak ook op het werk. Geld en goed, daar draait alles om. Onze welvaart is belangrijk.

Kijk alleen maar naar de verkiezingen. In verkiezingstijd staat geld en goed altijd op het spel. We worden door partijen verleid om te kijken naar welke partij onze belangen het best vertegenwoordigd. Ben je rijk: de VVD beloont je welvaart. De SP wil nivelleren, juist voor wie minder verdient. En 50Plus is voor de ouderen ideaal, want die wil de pensioenuitkering gelijk wil houden. Welke partij je ook stemt: geld speelt altijd een grote rol. En als we niet uitkijken bepaalt onze bezorgdheid, of wij er zelf wel voordelig uit komen, ons stemmen, maar vooral ook: ons denken. Zijn we continu bezig met onszelf, met wat wij nodig hebben. En met de angst, dat bij een andere partijwinst wij van alles verliezen.

 

Maar, Jezus leert ons een andere kijk: zoek eerst het Koninkrijk van God en zijn gerechtigheid. Dan komen al die dagelijkse behoeften vanzelf. Dan hoef je je geen zorgen te maken. Dan kun je leven in de volheid van Gods koninkrijk.

Het gaat om ons geestelijk leven. Juist ook op deze biddag voor gewas en arbeid. Misschien wel dat we het daarom op woensdag doen. Midden in de werkweek. En niet in de zondagse eredienst, waarin de macht der gewoonte ons wel naar de kerk brengt. Als u hier vanavond bent of thuis meeluistert, dan doet u dat heel bewust. Bewust met het oog op Gods Koninkrijk. Buiten de dagelijkse routine om.

Voordat u zichzelf nu op de borst klopt: Jezus leert ons vandaag in de Bergrede helemaal niet dat we onze dagelijkse routine moeten doorbreken. Integendeel. Onze dagelijkse routine zou juist moeten zijn om het Koninkrijk van God te zoeken. Niet een wekelijkse: dat doen we op zondag wel, even naar de kerk. Biddag voor gewas en arbeid is een traditie om God met ons dagelijks leven te verbinden. Men kan niet leven van brood alleen. Onze geestelijke gezondheid kunnen we niet halen uit het gevoel nuttig te zijn voor de samenleving met werk of vrijwilligerswerk. Daarvoor hebben we Gods zegen nodig: over gewas en over arbeid. Over ons denken en doen. Daarvoor moeten we Gods Koninkrijk vinden en zijn gerechtigheid.

Amen.

Ds. Annelieke Warnar-van den Berg